VORSTELIJK GEVEN

Laatst sprak ik een vrouw die een groot deel van haar leven in een klein dorp in Turkije heeft gewoond. Gaandeweg het gesprek vertelde ze dat in haar dorp het begrip ‘burendeel’ een vanzelfsprekend iets was. Ik had er nog nooit van gehoord en vroeg haar mij uit te leggen wat dit betekende. Ze vertelde mij dat het in haar dorp zo was, dat wanneer iemand lekker gekookt had, en je buren letterlijk de geuren van je kookkunst konden opsnuiven, de bereider van de maaltijd min of meer verplicht is zijn of haar buren ook een bordje met lekkers te brengen. Mooi vond ik dat.

Bij thuiskomst dacht ik verder over deze ‘stille afspraak’ na. Stel dat je dit principe ook kunt toepassen op kennis. Stel dat een ander letterlijk kan ZIEN wat jij weet over wat op jouw vakgebied wel en wat niet werkt. Stel dat je vervolgens dit ‘kennisdeel’ weggeeft, ‘gewoon’ omdat het zo zichtbaar is voor anderen? Ik weet het, dat zijn we niet gewend. Want waar verdien je dan als adviseur, deskundige of professional je geld mee?

Boeddha sprak ooit van drie verschillende soorten van vrijgevigheid. Armoedige vrijgevigheid: weggeven wat je zelf niet meer wilt hebben, vriendschappelijke vrijgevigheid: delen wat je hebt, met iedereen die je maar tegenkomt en vorstelijke vrijgevigheid: meer weggeven dan je missen wilt. Geld, eten, spullen, maar ook tijd of kennis.

Wat ik in ieder geval uit eigen ervaring weet is dat het vorstelijk geven van kennis heel goed voelt. En is dat is voor mij soms beloning genoeg. Dus voordat u zich volgende keer voor uw kennis laat betalen, krap u zelf eens achter de oren en vraag u af of u werkelijk een factuur wilt sturen of dat het ook wel eens voor niets kan. Gewoon omdat u van uw vak ‘toevallig’ wat meer verstand heeft dan iemand anders.

WIE SPREEKT VOOR WOLF

Bij een stamberaad van de Irokezen, een indiaanse stam, werd overlegd naar welk jachtgebied de stam het volgend jaar moest trekken. Wat de stamlieden niet wisten, was dat het gebied dat ze uiteindelijk kozen al door wolven werd bewoond. Daardoor werden de Irokezen herhaaldelijk aangevallen en vielen er steeds meer doden. Ze stonden voor een keus: ergens anders heen gaan of de wolven uitroeien. De tweede mogelijkheid, beseften ze, zou hen als mens kleiner maken. Zulke mensen wilden ze niet zijn. En dus trokken ze verder. Om ervoor te zorgen dat ze hun vergissing niet herhaalden, besloten ze voortaan bij elk overleg iemand aan te wijzen die uit naam van de wolven sprak. Als de vraag ‘Wie spreekt voor Wolf?’werd gesteld, mocht hij zijn bijdrage leveren.

Een prachtige mythe, afkomstig uit het boek De filosoof en de wolf dat ik met veel plezier aan het lezen ben. Voor mij staat de wolf in dit verhaal voor dat wat we altijd al wisten, al wisten we niet dat we het al wisten. En misschien merkwaardig, maar dát doet me weer denken aan al die beoordelings- en functioneringsgesprekken die op dit moment in veel organisaties weer plaatsvinden.

Krampachtig duwen we mensen letterlijk in de vakjes van de beoordelingsformulieren: een vakje voor ‘resultaten’, een vakje voor ‘gewenst gedrag’ en een vakje voor ‘te ontwikkelen competenties’. Alsof er ook hier nog van alles NIET is, terwijl het er wel degelijk is. Maar dat zien we nog niet. Misschien wel vanwege die extreme focus op resultaten, gewenst gedrag en competenties die nog ontwikkeld moeten worden.

Zo’n beoordelings- of functioneringsgesprek resulteert op zijn best in een energieloos compromis. Ik nodig jou, manager, daarom uit eens wat anders te proberen. Leg de gebruikelijke stapels papieren even opzij. Neem plaats tegenover je medewerker, leg werkelijk verbinding en stel hem of haar vervolgens die ene, echt belangrijke vraag: ‘Wie spreekt voor wolf?’

ZORG-ELIJK

Het zal je maar overkomen. Je hebt jaren hard gewerkt en gezorgd en nu kun je niet meer voor jezelf zorgen. Er zit niets anders op: je ‘moet’ naar een verzorgingstehuis. Met frisse tegenzin kleed je je warm aan want een kou is zo gevat en ga je op weg om verschillende tehuizen te bekijken. En dan zie je dit als je aan komt lopen: een gordijn dat een ongewassen indruk maakt en dat met de Franse slag is opgehangen. Hier wil je niet dood gevonden worden, laat staan levend zijn…

Ik weet het, zoveel lieve mensen, werkzaam in de zorg willen het zo graag anders. Maar HOE maak je tijd om even die gordijnen recht te hangen? Wanneer je geen ‘marge’ meer hebt in je reuze effectieve dagschema? Wanneer je zelfs al verplicht bent om behandelplannen te bespreken zonder dat patiënten daarbij aanwezig zijn? Hoe voorkom je dat je vecht tegen een systeem dat groter is dan jijzelf en dat je daaraan ten onder gaat?

En daar zit hem nou net de crux. Wij hoeven niet te vechten. Wij ZIJN het systeem. Wij houden het in stand door te denken dat het groter is dan onszelf.

Wie hangt er morgen gewoon een fleurig rolgordijntje op dat met een vochtige doek gemakkelijk even schoon te maken is? Wie durft de ‘woede’ van het systeem te riskeren?

MIJN PERSOONLIJKE MISSIE

Na zo’n vijf jaar ondernemen en anderen ondersteunen bij het verwoorden van hun persoonlijke missie, vond ik het tijd worden om ook mijn eigen persoonlijke missie weer eens aan te scherpen. En dit issie geworden: ‘Ik wil zielloze systemen een halt toeroepen door mensen binnen en buiten systemen daadwerkelijk met elkaar te verbinden en de FUNfactor toe te voegen. Hierdoor ontstaat tegelijkertijd positieve energie die de maatschappij kan instromen. Op deze wijze wil ik de nationale sociale milieuvervuiling (negatieve gedachten en gevoelens, emotionele armoede en afhankelijkheid van anonieme systemen) tegengaan.’

Dat klinkt mooi, nietwaar. Maar HOE geef je handen en voeten aan zo’n persoonlijke missie? Hoe ga je zielloze systemen strijdlustig doch vriendelijk te lijf? Volgens mij door gewoon anderen te laten zien en horen wat volgens jou anders kan en daarbij tegelijkertijd ideeën en suggesties voor verbetering te geven.

Zo kwam ik gisteren een reclamebord tegen, bovenop de McDonalds in Charlois: ‘Collega’s gezocht. Vraag binnen om een sollicitatieformulier.’ Met andere woorden: Vul wat standaardgegevens in en wees welkom in het McDonalds Systeem. Don’t call us, we’ll call you…’ Hoe zou het zijn als er zou staan: ‘Collega’s gezocht. Kom binnen om een afspraak te maken!’ Mensen zijn zoveel meer dan wat standaardgegevens…

DE COMMUNICATIE-EXPERT VAN DE TOEKOMST

Af en toe lig ik eens languit op een bankje aan de Normandische kust de toekomst van mijn vak te overdenken. Zo ook onlangs.

In de toekomst zal bijna iedereen in Nederland goed tot zeer goed opgeleid zijn. Kennis is any time, any place any where, veelal gratis en – indien gewenst – op maat verkrijgbaar. Ook succesverhalen van anderen over hoe zij hun kennis hebben toegepast, zijn voor iedereen bereikbaar. Kennis (en aanwijzingen voor de toepassing ervan) is straks niet langer een consumptiegoed waar je voor betaalt. De scheidslijn tussen het onderscheidend kennisniveau van de een en dat van de ander zal hierdoor vervagen. Wil je als individu of bedrijf overleven, dan is er meer dan alleen onderscheid op kennisniveau nodig.

Daarnaast zal de virtuele wereld net zo belangrijk worden als de fysieke wereld. In de virtuele wereld kan iedereen zijn wie hij of zij maar wil zijn. Een collectieve identiteitscrisis ligt daarmee op de loer. Wat gebeurt er met je ZIEL als je in verschillende contexten iemand anders bent? Hoe verenig je die delen van jezelf tot één logisch geheel? Hoe voorkom je dat je gaat lijden aan een meervoudig persoonlijkheidssyndroom?

Ik denk dat de rol van de communicatie-expert zal verschuiven. De communicatie-expert van de toekomst faciliteert de samenwerking in en tussen systemen, stimuleert nieuwe denkperspectieven en helpt de onderdelen bij het begrijpen van hun rol in zowel het systeem waarvan zij deel uitmaken, als van hun rol in ‘de grote kringloop’. Hij of zij wordt meer een systeemverzorger. Iemand die zorgt dat een systeem gaat en kan blijven leven door tijdig iets nieuws aan het systeem toe te voegen of iets te verwijderen uit het systeem. Zoals je ook voor een aquarium zorgt.

De communicatie-expert van de toekomst creëert RUIMTE voor de identiteit van elk onderdeel, zodat dit onderdeel zich uitgenodigd voelt zijn (unieke) bijdrage aan het systeem en de grote kringloop te leveren. Zo ontstaan levende systemen met een ZIEL. Het systeem kan een bedrijf of een instelling, maar kan ook een gemeenschap van vakbroeders of een community van burgers zijn.

DESTRUCTIE OF PURIFICATIE?

Eerlijk gezegd word ik nogal verdrietig van alle artikels waarin ik lees dat we onherroepelijk op weg zijn naar verval, vernietiging en destructie. Ik geloof niet dat we onomkeerbaar op weg zijn naar destructie. Ik geloof in de eeuwenoude wijsheid van de Native Americans, dat aan elke periode van renewal een periode van purification vooraf gaat. Ik geloof dat we in zo'n fase van purificatie zitten. Dat wat niet langer positief bijdraagt aan wat ik noem 'de grote kringloop' (ook wel het groter geheel), zal verdwijnen en dat wat bijdraagt zal voortbestaan.

In deze purificatieperiode zoeken we naar balans (verantwoord ondernemen), rust en bewustzijnsverbreding (persoonlijke ontwikkeling), willen we verbondenheid voelen en tonen (communities) en zoeken we naar samenwerkingsvormen met minder geboden en verboden en meer fun (netwerkorganisaties).

De gedachte dat we in een fase van purificatie zijn, stemt mij hoopvoller en zet mij meer aan tot actie dan het geluid van destructie... Zie voor meer inspiratie dit youtube filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=g7cylfQtkDg.